Jak zostać tłumaczem przysięgłym i czy to się opłaca?

Biegła znajomość jednego bądź kilku języków obcych otwiera przed nami szereg interesujących możliwości zawodowych. Obecnie dużym zainteresowaniem wśród młodych ludzi cieszy się zawód tłumacza przysięgłego. Co należy zrobić, aby nim zostać? Czy jest to zawód z przyszłością? Odpowiedzi zarówno na te, jak i wiele innych pytań dotyczących między innymi procesu kształcenia na tłumacza przysięgłego znajdziesz w dalszej części artykułu.

Kto może wykonywać zawód tłumacza przysięgłego?

Zgodnie z treścią aktualnie obowiązującej ustawy, osoba świadcząca usługi w zakresie tworzenia tłumaczeń przysięgłych powinna:

Czym zajmuje się tłumacz przysięgły?

W tym wypadku należy pamiętać o tym, że jest to zawód zaufania publicznego, dla którego w drodze ustawy utworzono samorząd zawodowy. Zgodnie z treścią orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 lipca 2007 roku “(…) wykonywanie zawodu zaufania publicznego określane jest dodatkowo normami etyki zawodowej, szczególną treścią ślubowania, tradycją korporacji zawodowej czy szczególnym charakterem wykształcenia wyższego i uzyskanej specjalizacji”. Biorąc pod uwagę powyższe informacje, można łatwo wywnioskować, że osoba pełniąca funkcję profesjonalnego tłumacza przysięgłego cechuje się przede wszystkim niebywałym profesjonalizmem, samodzielnością i odpowiedzialnością. Oprócz tego tłumacz przysięgły ma wykształcenie kierunkowe oraz wysokie kwalifikacje etyczne, a dodatkowo także przynależy do wyznaczonego samorządu zawodowego.

Tłumacz zwykły a tłumacz przysięgły - podstawowe różnice

Wspólną cechą, która łączy tłumaczy zwykłych i tłumaczy przysięgłych jest biegła znajomość danego języka obcego oraz umiejętność dokonywania perfekcyjnych tłumaczeń dokumentów zarówno w formie ustnej, jak i pisemnej. W tym przypadku różnica polega na tym, że na osobie sprawującej funkcję tłumacza przysięgłego ciąży prawna odpowiedzialność za sporządzony przekład, do czego z resztą odnoszą się stosowne regulacje prawne.

Zawodowy tłumacz przysięgły, sporządzając tłumaczenie dokumentu, zobowiązany jest do poświadczenia go swoją osobistą pieczęcią, na której widnieją informacje dotyczące między innymi:

Ma to na celu zabezpieczenie interesów klienta korzystającego z usług zawodowego tłumacza przysięgłego. Co to oznacza w praktyce? Osoba, która poniesie jakiekolwiek straty w wyniku popełniania błędu przez tłumacza, może ubiegać się o ich zadośćuczynienie. W porównaniu do zawodu tłumacza zwykłego, zawód tłumacza przysięgłego wiąże się z poniesieniem odpowiedzialności prawnej za nieprawidłowe lub niedokładne wykonanie swoich obowiązków zawodowych. Dlatego też w przeciwieństwie do tłumaczeń zwykłych, przekłady uwierzytelnione powinny wyróżniać się pełnym profesjonalizmem oraz rzeczowością.

Ich zadaniem najczęściej jest dokonywanie tłumaczeń uwierzytelnionych dokumentów urzędowych takich jak: akty urodzenia, akty zgonu, akty małżeństwa, różnego rodzaju pełnomocnictwa i umowy, testamenty, zaświadczenia, tłumaczenia dokumentów samochodowych/do rejestracji itp.

Jak przygotować się do zawodu tłumacza przysięgłego?

Jeżeli chodzi o proces edukacji, to o czym wspominaliśmy już wcześniej, jednym z warunków, jakie powinien spełnić każdy potencjalny kandydat na tłumacza przysięgłego, jest ukończenie szkoły wyższej oraz zdobycie tytułu magistra filologii np. angielskiej lub niemieckiej. A co z osobami, które ukończyły studia na innym kierunku? Również one mogą powiązać swoją przyszłość z branżą tłumaczeń, pod warunkiem, że ukończą one studia podyplomowe z tłumaczeń na wybrany język. Podejmując decyzję o wykonywaniu zawodu tłumacza przysięgłego, musimy przygotować się na długotrwały i czasochłonny proces zdobywania nowej wiedzy oraz doświadczenia w tej dziedzinie. Wbrew ogólnie panującym przekonaniom, praca w tym zawodzie nie należy do najprostszych, albowiem wymaga ona nieustannego kształcenia się celem doskonalenia zdobytych już umiejętności. Osoba, która zechce w przyszłości wykonywać zawód tłumacza przysięgłego, może skorzystać z oferty firm prywatnych, ośrodków akademickich lub innych placówek edukacyjnych, które specjalizują się w doszkalaniu zawodowych tłumaczy.

Jak przebiega egzamin?

Egzamin na tłumacza przysięgłego jest egzaminem państwowym, organizowanym i nadzorowanym przez PKE, czyli Państwową Komisję Egzaminacyjną pod specjalnym patronatem Ministra Sprawiedliwości na podstawie wydanego rozporządzenia.

Podobnie jak ma to miejsce w przypadku innych egzaminów zawodowych, tak samo i egzamin na tłumacza przysięgłego składa się z dwóch części - pisemnej i ustnej. Część pisemna polega na przygotowaniu przekładu z języka polskiego i odwrotnie. Natomiast druga skupia się na wykonaniu przekładu ustnego z języka polskiego na język obcy – tzw. tłumaczenie konsekutywne oraz tłumaczeniu ustnego z języka obcego na język polski – tzw. tłumaczenie a vista. W tym przypadku, aby zdać egzamin, konieczne jest otrzymanie pozytywnych wyników z obu jego części. A co w sytuacji, kiedy zaliczymy jedynie egzamin ustny lub pisemny? Wówczas konieczne jest ponowne przystąpienie do obydwu części.

Zaliczenie egzaminu na tłumacza przysięgłego jest równoznaczne z nabyciem prawa do wykonywania tego zawodu. Co więcej, osoba taka po złożeniu ślubowania zostaje wpisana na listę tłumaczy przysięgłych, którą znajdziemy na oficjalnej stronie Ministerstwa Sprawiedliwości. Ponadto tłumacz przysięgły otrzymuje własną pieczęć, przy której pomocy będzie on mógł oznaczać i poświadczać przetłumaczone przez siebie dokumenty, a także uwierzytelniać te tłumaczone przez inną osobę.

Zalety posiadania uprawnień tłumacza przysięgłego

Powodów, dla których warto zająć się tłumaczeniami przysięgłymi jest całe mnóstwo. Przede wszystkim jest to doskonała szansa na poszerzenie swoich kwalifikacji zawodowych, co z kolei przyczynia się do zwiększenia liczby pozyskiwanych zleceń. Wynika to z tego, że tłumacze przysięgli mają możliwość podjęcia współpracy z różnego rodzaju instytucjami państwowymi - sądami, prokuraturą, policją lub urzędem celnym. Co więcej, wiele z tych zleceń polega na przekładzie schematycznych dokumentów, co zajmuje niewiele czasu, przy jednoczesnym uzyskaniu dodatkowych zysków. Ponadto tłumacz posiadający uprawniania tłumacza przysięgłego budzi znacznie większe zaufanie zarówno wśród klientów indywidualnych, jak i biznesowych.

Jakimi cechami powinien wyróżniać się dobry tłumacz przysięgły?

Profesjonalny i skuteczny tłumacz przysięgły to osoba odznaczająca się odpowiednimi cechami charakteru. Pracujący w tym zawodzie to w większości przypadków perfekcjoniści cechujący się między innymi dokładnością, starannością, sumiennością, dociekliwością, cierpliwością, a także umiejętnością pracy w dużym skupieniu. Ponadto doby tłumacz przysięgły powinien wykazywać się doskonałą znajomością wybranego języka obcego oraz kultury i tradycji z nim związanej, co w przyszłości ułatwi mu dokonywanie np. tłumaczeń angielskich lub tłumaczeń hiszpańskich. To jednak nie wszystko. Oprócz tego osoba specjalizująca się w tworzeniu różnego rodzaju przekładów musi również wykazać się umiejętnością poprawnego i estetycznego wyrażania się w języku ojczystym, tak by tłumaczenia były pozbawione zarówno błędów ortograficznych, jak i stylistycznych.

W zależności od rodzaju wykonywanych przekładów (np. tłumaczenia medyczne) zawodowy tłumacz musi posiadać również odpowiednią wiedzę merytoryczną w określonej dziedzinie, która pozwoli mu dokładnie zrozumieć tekst źródłowy, tak by przygotowane tłumaczenie było w pełni zgodne z docelowym przekazem tekstu.

Znajomość obsługi komputera oraz dedykowanych programów (np. CAT - Computer Assisted Translation) to kolejna cecha dobrego tłumacza. Choć jeszcze do niedawna do sporządzenia tłumaczenia wystarczało pióro i kartka, to dzisiaj zdecydowana większość tłumaczy przysięgłych korzysta z pomocy nowoczesnych technologii, które w dużej mierze ułatwiają im wykonywanie obowiązków zawodowych, a dodatkowo także wpływają na jakość tworzonych przekładów.

Ile zarabia tłumacz przysięgły?

Jednym z ważniejszych kryteriów branych pod uwagę podczas planowania kariery zawodowej, dla wielu jest oczywiście kwestia związana z wysokością przyszłego wynagrodzenia. Zastanawiasz się, czy zawód tłumacza przysięgłego należy do grupy tych najbardziej opłacalnych? Otóż w tym konkretnym przypadku jest to kwestia indywidualna, która w dużej mierze powiązana jest z główną specjalizacją tłumacza przysięgłego. Niemniej jednak według informacji zawartych w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r., w sprawie wynagrodzenia za czynności tłumacza przysięgłego, przetłumaczenie jednej strony dokumentu z języka polskiego na język obcy (angielski, niemiecki, francuski, bądź rosyjski) przynosi zysk w wysokości 30,07 zł. W przypadku tłumaczeń np. z języka angielskiego na język polski stawka ta jest już nieco niższa i wynosi ona 23 zł. Więcej zarobią tłumacze przysięgli specjalizujący się w sporządzaniu tłumaczeń z innych języków europejskich lub łacińskich. Wówczas cena za przetłumaczenie jednej strony na język polski jest równa 24,77 zł lub 35,38 zł w przypadku przekładu z języka polskiego. Najlepiej w tej branży zarabiają osoby dokonywujące przekładów dokumentów sporządzonych w języku pozaeuropejskim, nieposługującym się alfabetem łacińskim. Na myśli mamy tutaj oczywiście język chiński i japoński. W tym wypadku obowiązuje stawka 33,61 zł za przetłumaczenie tekstu na język polski oraz 49,54 zł za przekład na jeden z wyżej wymienionych języków.

Podsumowując, proces kształcenia się w kierunku tłumacza przysięgłego jest niezwykle czasochłonny i wymagający. Z kolei sama praca wiąże się z dużym poświęceniem, nieustannym doskonaleniem umiejętności oraz odpowiedzialnością zawodową.